शिंदखेड्यातील ५४ गावांना मिळणार सिंचनाचा आधार; जामफळ धरणाच्या पाइपलाइन जोडणी कामाचा शुभारंभ

धुळे : धुळे जिल्ह्यातील शिंदखेडा तालुक्यातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. सुलवाडे-जामफळ-कनोली उपसा सिंचन योजनेअंतर्गत जामफळ धरणाच्या बंदिस्त नलिका वितरण प्रणालीच्या मुख्य पाइपलाइन जोडणी कामाचा शुभारंभ करण्यात आला. राज्याचे पणन व राजशिष्टाचार मंत्री तथा धुळे जिल्ह्याचे पालकमंत्री जयकुमार रावल यांच्या हस्ते या कामाचा प्रारंभ झाला. या योजनेमुळे शिंदखेडा तालुक्यातील ५४ गावांमधील शेतीला शाश्वत सिंचनाची सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. जून २०२७ पासून टप्प्याटप्प्याने शेतकऱ्यांना पाणी देण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

५४ गावांमधील शेतीला मिळणार पाणी

शिंदखेडा तालुक्यातील अनेक भागांत शेती मोठ्या प्रमाणावर पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असते. पावसाचे प्रमाण आणि उपलब्ध पाणीसाठा यावर शेतीचे नियोजन करावे लागत असल्याने सिंचनाची कायमस्वरूपी सुविधा निर्माण करण्याची गरज व्यक्त केली जात होती. सुलवाडे-जामफळ-कनोली उपसा सिंचन योजनेच्या माध्यमातून या भागातील शेतजमिनीपर्यंत पाणी पोहोचवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.

या प्रकल्पांतर्गत जामफळ धरणाशी जोडलेल्या बंदिस्त नलिका वितरण प्रणालीद्वारे पाइपलाइनच्या माध्यमातून शेतीला पाणी पुरवले जाणार आहे. त्यामुळे खुल्या कालव्यांऐवजी बंदिस्त पाइपलाइनद्वारे पाणी वितरण करण्यावर भर देण्यात आला आहे. या पद्धतीमुळे पाण्याचा अपव्यय कमी करण्यास मदत होऊ शकते. योजनेच्या नियोजित लाभक्षेत्रात सुमारे २६ हजार ९०७ हेक्टर शेतीचा समावेश असल्याचे वृत्त आहे.

जून २०२७ पासून टप्प्याटप्प्याने पाणीपुरवठ्याचे नियोजन

संपूर्ण प्रकल्प पूर्ण होण्याची वाट न पाहता उपलब्ध कामांच्या आधारे शेतकऱ्यांना लवकर सिंचनाचा लाभ मिळावा, यासाठी पाइपलाइन जोडणीच्या कामाला सुरुवात करण्यात आली आहे. जून २०२७ पासून टप्प्याटप्प्याने पाणी देण्याचे नियोजन असल्याची माहिती समोर आली आहे.

प्रारंभीच्या टप्प्यात सुमारे सहा हजार हेक्टर क्षेत्राला पाणी उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था विकसित करण्याचे नियोजन असून, त्यानंतर पुढील टप्प्यांत सिंचनाखालील क्षेत्र वाढवण्याचे उद्दिष्ट आहे. प्रत्यक्ष पाणीपुरवठा सुरू होण्याची वेळ ही पाइपलाइनची कामे, तांत्रिक चाचण्या आणि आवश्यक यंत्रणा कार्यान्वित होण्यावर अवलंबून राहणार आहे.

बंदिस्त पाइपलाइनमुळे पाणी वितरणाला मदत

शेतीसाठी पाणी उपलब्ध करून देण्याबरोबरच त्याचे योग्य नियोजन आणि कार्यक्षम वितरण करणेही महत्त्वाचे असते. बंदिस्त नलिका वितरण प्रणालीमुळे पाणी थेट नियोजित लाभक्षेत्रापर्यंत पोहोचवण्याची व्यवस्था उभारली जाणार आहे. त्यामुळे पाणी वितरणावर नियंत्रण ठेवणे आणि उपलब्ध पाण्याचा नियोजनबद्ध वापर करणे शक्य होऊ शकते.

या योजनेची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्यास शेतकऱ्यांना पिकांच्या नियोजनासाठी अधिक स्थिर आधार मिळण्याची अपेक्षा आहे. सिंचनाची सुविधा उपलब्ध झाल्याने काही भागांतील शेती केवळ पावसावर अवलंबून राहण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. मात्र, प्रत्यक्ष लाभ हा पाणी उपलब्धतेचे नियोजन, वितरण व्यवस्था आणि संबंधित शेतांपर्यंत पाणी पोहोचण्यावर अवलंबून असेल.

शेती उत्पादन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळण्याची अपेक्षा

शाश्वत सिंचन सुविधा ही शेतीच्या विकासासाठी महत्त्वाची मानली जाते. पाणी उपलब्ध झाल्यास शेतकऱ्यांना पेरणी आणि पिकांच्या वाढीचे नियोजन अधिक चांगल्या प्रकारे करता येऊ शकते. पाण्याची उपलब्धता आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार पिकांची निवड करण्याचे पर्यायही वाढू शकतात. परिणामी, शेती उत्पादनाला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

या पार्श्वभूमीवर सुलवाडे-जामफळ-कनोली उपसा सिंचन योजनेतील पाइपलाइन जोडणीचे काम शिंदखेडा तालुक्यासाठी महत्त्वाचे मानले जात आहे. या कामाची गती, नियोजित मुदतीत होणारी पूर्तता आणि प्रत्यक्ष लाभक्षेत्रात पाणी पोहोचवण्याची व्यवस्था यावर शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या लाभाचे स्वरूप ठरणार आहे.

कामाच्या प्रगतीकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष

जामफळ धरणाच्या पाइपलाइन जोडणी कामाचा शुभारंभ झाल्याने योजनेच्या पुढील टप्प्यांना गती मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. आता संबंधित विभागांसमोर निर्धारित वेळेत काम पूर्ण करणे, पाइपलाइन व्यवस्था कार्यान्वित करणे आणि नियोजनानुसार टप्प्याटप्प्याने सिंचनाचा लाभ देणे ही महत्त्वाची आव्हाने असतील.

एकूणच, सुलवाडे-जामफळ-कनोली उपसा सिंचन योजनेअंतर्गत सुरू झालेल्या या कामामुळे शिंदखेडा तालुक्यातील ५४ गावांमधील शेतीला सिंचनाचा आधार देण्याच्या दिशेने पुढचे पाऊल पडले आहे. जून २०२७ पासून पाणीपुरवठा सुरू करण्याचे नियोजन प्रत्यक्षात कितपत साध्य होते आणि किती क्षेत्राला वेळेत पाणी मिळते, याकडे शेतकरी आणि स्थानिक नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.