नाशिकची ओळख धार्मिक आणि अध्यात्मिक नगरी म्हणून आहे आणि या ओळखीच्या केंद्रस्थानी गोदावरी नदीला विशेष महत्त्व आहे. मात्र गोदावरीला येऊन मिळणाऱ्या उपनद्यांची अवस्था दिवसेंदिवस चिंताजनक होत असल्याचा आरोप केला जात आहे. नदीपात्रांमध्ये थेट सांडपाणी सोडले जात असल्याने नद्यांचे नैसर्गिक प्रवाह प्रदूषित होत असून, काही ठिकाणी नद्यांचे गटारीकरण होत असल्याचे चित्र समोर येत आहे.
गोदावरीला मिळणाऱ्या नंदिनी, सरस्वती, अरुणा, वरुणा, वालदेवी आणि गौतमी या नद्यांच्या अस्तित्वावरच प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्याचा दावा केला जात आहे. अनेक ठिकाणी ड्रेनेजचे पाणी आणि सांडपाणी नदीपात्रात मिसळत असल्याचा आरोप आहे. नदीपात्रालगत असलेल्या ड्रेनेज व्यवस्था आणि शौचालयांचे पाणीही नदीत सोडले जात असल्याने प्रदूषणाचा प्रश्न गंभीर होत असल्याचे सांगितले जाते.
वरुणा नदीलाही नाल्याचे स्वरूप देऊन पाइपमध्ये बंदिस्त करण्याचे काम सुरू असल्याचा आरोप करण्यात येत आहे. यामुळे नदीचा नैसर्गिक प्रवाह आणि तिचे अस्तित्व धोक्यात येत असल्याचे सांगितले जाते. दुसरीकडे, तपोवन परिसरातील कपिला नदीची अवस्थाही चिंताजनक असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. नदी परिसरातील जुनी झाडे तोडणे, प्लॉटिंग आणि बांधकामाचा मलबा नदीपात्रात टाकल्यामुळे नदीपात्र बुजत असल्याचा आरोप आहे.
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नाशिकमधील नद्यांच्या संवर्धनाचा मुद्दा महत्त्वाचा ठरत आहे. याच नद्यांच्या संगमावर धार्मिक विधी पार पडत असताना नदीपात्रात सांडपाणी आणि कचरा मिसळत असेल, तर नदीचे पावित्र्य आणि पर्यावरण कसे टिकणार, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे.
गोदावरीसह तिच्या उपनद्यांचे नैसर्गिक प्रवाह, पर्यावरणीय संतुलन आणि धार्मिक महत्त्व कायम ठेवण्यासाठी प्रशासनाने तातडीने ठोस उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी होत आहे. सिंहस्थ कुंभमेळ्यापूर्वी नद्यांच्या संवर्धनासाठी प्रत्यक्षात किती प्रभावी पावले उचलली जातात, याकडे आता नाशिककरांचे लक्ष लागले आहे.
