नाशिक : दिवाळीच्या दिवसांत जेव्हा संध्याकाळच्या वेळी घराघरांच्या बाल्कनीत रंगीबेरंगी आणि मनमोहक आकाशकंदिल आकाशाशी संवाद साधताना दिसतात, तेव्हा एका वेगळ्याच आनंदाची प्रचिती होते. पण, अंधारावर प्रकाशाचा विजय साजरा करणारा हा कंदिल आपल्या घरापर्यंत कसा पोहोचतो? हा केवळ एका वस्तूचा प्रवास नसून, त्यामागे कारागिरांची मेहनत, सणांचा उत्साह आणि भारतीय संस्कृतीची सुंदर परंपरा दडलेली आहे.
१. कच्च्या मालाची निवड (प्रवासाची सुरुवात) कंदिलाचा हा प्रवास सुरू होतो एका छोट्याशा वर्कशॉपमधून! जिथे कारागीर बांबूच्या बारीक काड्या (कमच्या), रंगीबेरंगी जिलेटीन पेपर, पतंगाचा कागद, डिंक, दोरा आणि टिकल्या असा कच्चा माल गोळा करतात.
२. साचा तयार करणे (कंदिलाचा पाया) हा या प्रवासातील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा! बांबूच्या काड्या कापून त्यांना चौकोन, षटकोन किंवा पारंपरिक चांदणीचा आकार दिला जातो. दोऱ्याच्या साहाय्याने या काड्या घट्ट बांधून कंदिलाचा भक्कम साचा (Skeleton) तयार होतो.
३. कागद लावणे आणि नक्षीकाम (कंदिलाचे सौंदर्य) साचा तयार झाल्यावर त्यावर कारागीर अत्यंत कौशल्याने रंगीबेरंगी कागद चिकटवतात. खालच्या बाजूला लांब पट्ट्यांची सुंदर झालर (झुंबर) लावून त्यावर टिकल्या आणि गोटा लावला जातो, ज्यामुळे कंदिलाला आकर्षक रूप प्राप्त होते.
४. कारखान्यातून बाजारात आगमन कंदिल पूर्ण तयार झाल्यावर पॅकिंग करून ते घाऊक (Wholesale) बाजारात पाठवले जातात. तिथून किरकोळ विक्रेते ते विकत घेतात आणि दिवाळीआधी रस्त्यांच्या कडेला कंदिलाचे रंगीबेरंगी स्टॉल्स सजतात.
५. अंतिम टप्पा: ग्राहकाची पसंती आणि घराचे अंगण शेवटी, ग्राहक आपल्या आवडीचा कंदिल मोठ्या उत्साहाने खरेदी करतात. जेव्हा हा कंदिल घरात आणून बल्ब लावून टांगला जातो, तेव्हा कारागिरांच्या मेहनतीचे सोने होते आणि घराचे अंगण प्रकाशाने उजळून निघते!
