नाशिकच्या औद्योगिक आणि आर्थिक विकासाला मोठी चालना मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. महाराष्ट्र सरकारच्या ‘Invest Maharashtra’ उपक्रमांतर्गत नाशिक जिल्ह्यासाठी तब्बल ₹57,120 कोटींच्या आठ मोठ्या गुंतवणूक प्रकल्पांचे सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आले आहेत. या प्रस्तावित प्रकल्पांमधून सुमारे 24,125 रोजगारांच्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. सेमीकंडक्टर, डेटा सेंटर, इलेक्ट्रॉनिक्स, एरोस्पेस आणि डिफेन्स, रसायने तसेच रीसायकलिंग यांसारख्या विविध आधुनिक क्षेत्रांमध्ये ही गुंतवणूक होणार आहे.
या संपूर्ण गुंतवणूक प्रस्तावातील सर्वात मोठा हिस्सा Pi-Semicon Private Limited या कंपनीचा आहे. कंपनीकडून नाशिकमध्ये सुमारे ₹40,000 कोटींची गुंतवणूक प्रस्तावित असून, या प्रकल्पातून अंदाजे 12,750 रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे. कंपनीच्या माहितीनुसार तिचा फोकस सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम, पॉवर डिव्हाइस फॅब्रिकेशन आणि सेमीकंडक्टर पॅकेजिंगसारख्या क्षेत्रांवर आहे.
याशिवाय Atri Energy Transition Private Limited कडून डेटा सेंटर, IT/ITeS, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्रात ₹4,000 कोटींची गुंतवणूक प्रस्तावित असून सुमारे 2,575 रोजगार निर्माण होण्याचा अंदाज आहे. एरोस्पेस आणि डिफेन्स क्षेत्रातील Indrajaal Private Limited कडून ₹2,400 कोटींचा प्रकल्प प्रस्तावित असून त्यातून सुमारे 1,100 रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे. तर Haier Private Limited कडून इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टरशी संबंधित प्रकल्पांसाठी ₹2,000 कोटींची गुंतवणूक प्रस्तावित आहे.
नाशिक जिल्ह्यातील इतर भागांनाही या गुंतवणुकीचा फायदा होण्याची शक्यता आहे. चांदवड येथे Virtuoso Optoelectronics कडून सुमारे ₹1,050 कोटींची गुंतवणूक प्रस्तावित आहे. या प्रकल्पातून अंदाजे 1,300 रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. दिंडोरीमध्ये Chiripal Poly Films कडून ₹1,858 कोटींचा प्रकल्प प्रस्तावित असून सुमारे 2,000 रोजगारांची शक्यता आहे. Dalmia Polypro Industries कडून ₹800 कोटींची गुंतवणूक आणि सुमारे 2,000 रोजगारांचा अंदाज आहे. तर Revalyu Recycling (India) कडून ₹1,012 कोटींची गुंतवणूक प्रस्तावित असून सुमारे 600 रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
या प्रस्तावांमुळे नाशिकची पारंपरिक औद्योगिक ओळख अधिक व्यापक होऊन तंत्रज्ञानाधारित उद्योग, इलेक्ट्रॉनिक्स, सेमीकंडक्टर, डेटा सेंटर आणि संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात जिल्ह्याचा विस्तार होण्याची शक्यता आहे. नव्या मोठ्या उद्योगांबरोबरच स्थानिक MSME, ancillary industries, पुरवठादार, लॉजिस्टिक्स आणि सेवा क्षेत्रांनाही अप्रत्यक्ष संधी निर्माण होऊ शकतात, असे उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींनी नमूद केले आहे.
मात्र, हे सध्या गुंतवणुकीचे प्रस्ताव आणि MoUs आहेत. प्रत्यक्ष प्रकल्प उभारणीसाठी जमीन, पायाभूत सुविधा, वीज, पाणी, वाहतूक, मनुष्यबळ आणि आवश्यक प्रशासकीय मंजुरी यांसारख्या बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. त्यामुळे या MoUचे प्रत्यक्ष प्रकल्पांमध्ये रूपांतर कितपत आणि किती वेगाने होते, याकडे आता उद्योग क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, केंद्राच्या सेमीकंडक्टर धोरणामुळे भारतात या क्षेत्रातील उत्पादन आणि संपूर्ण सप्लाय चेन विकसित करण्यावर भर दिला जात आहे. त्यामुळे नाशिकमध्ये प्रस्तावित सेमीकंडक्टर आणि संबंधित तंत्रज्ञान प्रकल्प प्रत्यक्षात आल्यास जिल्ह्याच्या औद्योगिक परिसंस्थेत नव्या प्रकारच्या कौशल्य आणि रोजगाराच्या संधी निर्माण होऊ शकतात.
टीप: त्यामुळे “नाशिक जागतिक सेमीकंडक्टर हब बनेल” हे निश्चित तथ्य म्हणून न लिहिता, “नाशिकला सेमीकंडक्टर आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील महत्त्वाचे केंद्र म्हणून विकसित होण्याची संधी” असे मांडणे अधिक अचूक ठरेल.
